Hakan Kaplan 
Pakistan’ın arabuluculuğunda, İran ve ABD heyetleri arasında gerçekleştirilen müzakereler, yaklaşık 21 saat süren görüşmelerin ardından sonuçsuz sona erdi. İslamabad’da bir araya gelen iki taraf, kapalı kapılar ardında sürdürdükleri pazarlıklarda kendi kırmızı çizgilerinden ödün vermemeleri nedeniyle bir anlaşmaya varamadı. Şu anda, taraflar arasında ilerleyen süreç hakkında belirsizlik hâkim.
11 yıl aradan sonra yeniden bir araya gelen İran ve ABD heyetleri, 40 gün süren savaşa son vermek için İslamabad’da müzakerelere katıldı. Olumlu bir başlangıç yapılmış olmasına rağmen, üç temel meselede ortaya çıkan sorunlar, görüşmelerin ilerlemesini engelledi. ABD heyetine liderlik eden JD Vance, masada esnek ve iyi niyetli bir yaklaşım sergilediklerini ifade ederken, İran heyeti lideri Muhammed Kalibaf, ABD’nin güven kazanmadığını savundu.
Görüşmelerin devamına dair bir plan olmamakla birlikte, Vance’ın İran’a sunduğu “son teklif belgesi”, müzakerelerin tamamen sona ermediğini gösteriyor.
Müzakerelerin detaylarına gelince, tarafların ilk başta sakin bir ortamda başladığı, ancak teknik aşamaya geçildiğinde gerginliğin arttığı bildirildi. Her iki taraf, kendi kamuoylarına da hitap etme çabası içindeydi. Vance, görüşmeler sırasında ABD Başkanı Donald Trump ile tam 12 kez telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Ancak taraflar, aralarındaki kırmızı çizgilerdeki farklılıkları aşamadı.
Görüşmelerde tıkanma noktası ise üç ana konuda ortaya çıktı: Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran’ın elindeki yaklaşık 400 kilogram yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun durumu ve İran’ın yurtdışında dondurulmuş yaklaşık 27 milyar dolarlık gelirinin serbest bırakılması. ABD, Hürmüz Boğazı’nın derhal açılmasını talep ederken, İran ise bunun bir nihai anlaşmadan sonra gerçekleşmesi gerektiğini savundu. Ayrıca, İran tazminat talep ederken, Washington bu isteği geri çevirdi. Zenginleştirilmiş uranyum konusundaki talepler de bir diğer anlaşmazlık noktası oldu.
Trump’ın açıklamaları ise, ABD’nin ana hedefinin nükleer mesele olduğunu bir kez daha vurguladı. Trump, İran’ın nükleer hırslarından vazgeçmediği sürece diğer maddelerin önemsiz olduğunu belirtti.
Görüşmelerin ardından gazetecilere açıklama yapan Vance, “21 saat boyunca görüştük, ancak bir anlaşmaya varamadık ve geri dönüyoruz. İranlılara kırmızı çizgilerimizi net bir şekilde belirttik, ancak onların şartlarımızı kabul etmediğini gördük.” dedi. İran heyeti lideri Kalibaf ise, ABD’nin şartlarını dikte etmeye çalıştığını ifade etti.
Şimdi ise gözler İran’da. Vance’in “son teklifimizi bıraktık” açıklaması, müzakerelerin bir sonraki aşamasına geçilebilmesi için İran’ın pozisyonunu değiştirip değiştirmeyeceği sorusunu gündeme getiriyor.
