Hakan Kaplan 
Son dönemde marketlerde uygulanan karekod sistemi, tarladan market raflarına kadar uzanan sebze ve meyve fiyatlarının fahiş artışlarını gözler önüne seriyor. Ancak bu sistemin işleyişinin aksadığı ve yanıltıcı bilgiler sunduğu ortaya çıktı. 10 Nisan 2026 tarihinde Türkiye genelinde denetimlerin artmasıyla birlikte, karekodların çoğu zaman boş sayfalara yönlendirdiği veya ürün etiketlerinde “0,00” değerinin göründüğü bildirilmektedir.
Karekod sistemi, şeffaflık amacıyla getirilmiş olmasına rağmen, özellikle sebze ve meyve reyonlarında gerekli olan ürün bilgilerini sağlamakta yetersiz kalıyor. Tüketicilerin telefonlarıyla okuttuğu karekodlar sıklıkla hata veriyor veya gereksiz sayfalara yönlendirme yapıyor. Bu durum, ürünlerin fiyatlarının tarladan market raflarına kadar olan seyahatini takip etmeyi neredeyse imkânsız hale getiriyor.
Gözlemlenen bir diğer sorun ise ürün künyelerinde yer alması gereken “alış fiyatı” bilgisiyle ilgili. Bazı zincir marketlerde bu bölüm ya “0,00” olarak gösteriliyor ya da tamamen boş bırakılıyor. Uzmanlar, bunun basit bir teknik hata değil, bilinçli bir tercih olduğunu belirtiyor. Bu şekilde, tarladan çıkış fiyatı ile market raflarındaki satış fiyatı arasındaki büyük farkın gizlenerek, tüketicilerin yüksek kâr marjlarına dikkatinin çekilmesi engelleniyor. Ayrıca, yanlış veri girişi, dijital denetim sistemlerinin sağlıklı çalışmasını da olumsuz etkiliyor.
Tüketiciler ise artık daha dikkatli ve bilinçli davranıyor. Yükselen yaşam maliyetleri ve dijital denetim araçlarının artmasıyla birlikte, vatandaşlar marketlerde adeta birer denetçi gibi hareket ediyor. Çalışmayan karekodları, hatalı etiketleri ve tutarsız bilgileri belgeleyerek kayıt altına alıyorlar. Bu veriler, HKS Mobil uygulaması, Alo 175 Tüketici Danışma Hattı ve CİMER aracılığıyla yetkililere iletiliyor. Sonuç olarak marketlere yönelik şikayetlerde ciddi bir artış yaşanıyor.
Tüketici dernekleri, bu duruma dikkat çekerek, çalışmayan karekodların basit bir teknik sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. Tüketicinin bilgiye erişim hakkının kısıtlandığını belirten yetkililer, vatandaşları bu tür eksikliklerle karşılaştıklarında şikayet haklarını kullanmaya davet ediyor.
